ΟΙ ΕΛΠΙΔΕΣ ΔΙΑΨΕΥΔΟΝΤΑΙ

Τίποτα κείνη την ήμερα. Μήτε την άλλη, μήτε την παρ άλλη. Ύστερα από την ελπίδα άρχισε η καρδιά να κουράζεται. Είχαμε κι' όλας αδυνατίσει από την κακοπέραση, τις αγρυπνίες τους τρόμους. Τρεις σύντροφοι μας τρελάθηκαν. Πολλοί πάθαιναν ξαφνικά νευρική κρίση κι' έμπηγαν τα γέλια χωρίς λόγο.

Κι' όμως κρατούσαμε, κι' ας μας είχαν ζώσει από παντού. Κι' ας γκρεμιζόταν κάθε μέρα από ένα κομμάτι του Αλκάθαρ. Οι κόκκινοι περίμεναν κάθε στιγμή πως θα παραδοθούμε. Μας περικύκλωναν σα λυσσασμένα σκυλιά. Ερχόταν ο Αθάνια να μας δει να πεθάνουμε... Ερχόταν ο Λάργκο Καμπαλλέρο. Ερχόταν η Μαργαρίτα Νέλκεν κι' η Πασιονάρια .Μα που να πέσουμε! Βαστούσαμε την ψυχή μας με τα δόντια. «Κρατάτε καλά! Έρχονται οι δικοί μας να μας ελευθερώσουν».

Στις 8 Σεπτεμβρίου ένας δημοκρατικός αξιωματικός ζήτησε με το μεγάφωνο μια συνέντευξη με το συνταγματάρχη Μοσκαρντό για να του κοινοποίηση μια ενδιαφέρουσα ανακοίνωση. Ό συνταγματάρχης δέχτηκε και του όρισε την επομένη. Ήταν ό ταγματάρχης πεζικού Βικέντιος Ρόχο (Ρόχο ισπανικά σημαίνει κόκκινος). Παρά το όνομα του, δεν επρόκειτο περί κομμουνιστή. Υπήρξε καθηγητής τακτικής στην Ακαδημία Πεζικού και απολάμβανε μεγάλης εκτιμήσεως στο Στράτευμα. Αργότερα εξελίχθη σε Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου του Κυβερνητικού Στρατού. Είχε όμως μπλεχτεί μέσα στη δημοκρατοκομμουνιστική παράταξη και δεν ήταν εύκολο νά ξεφύγει. Τον οδήγησαν με μαντήλι στα μάτια στο γραφείο του συνταγματάρχου, κι' όταν βρέθηκε μόνος κατά πρόσωπο με τον τελευταίο, δεν μπόρεσε να κυριαρχήσει στο φόβο του.

- Ησυχάστε, τον λέει ο Μοσκαρντό, βρισκόσαστε ανάμεσα σε «καμπαλλέρος» (Ιππότες). 'Άντρες με τιμή. Τίποτα δεν πρόκειται να σας συμβεί. Τι νέα μας φέρνετε;

Ό Ρόχο πρότεινε ένα χαρτί. Ό Μοσκαρντό διάβασε το ακόλουθο κείμενο:

1) Πλήρης εγγύηση για όσους βρίσκονται στο Αλκαζάρ.

2) Άμεσος απελευθέρωση όλων των γυναικών των παιδιών και των ανδρών ηλικίας κάτω των 16 ετών.

3) Όλοι οι άλλοι θα παραδοθούν στο δικαστήριο, για νά κρίνει το βαθμό της ένοχης τους.

Ό συνταγματάρχης, χωρίς να διστάσει. υπαγόρευσε την ακόλουθη απάντηση.

«Πληροφορηθείς τους όρους τους οποίους προτείνει η Επιτροπή Αμύνης του Τολέδου δια την παράδοση του Αλκαζάρ, έχω την υπέρτατη ευχαρίστηση να σας γνωστοποιήσω, ότι από τον τελευταίο στρατιώτη ως τον Αρχηγό πού υπογράφει, όλοι απορρίπτουν αυτούς τους όρους και ότι η Υπεράσπιση του Αλκάζαρ καθώς και της Ισπανικής Αξιοπρέπειας θα κράτηση μέχρις εσχάτων».

Οι δυο άντρες σηκώθηκαν. Ό Μοσκαρντό τότε προσθέτει ακόμα μια φράση, που έμελλε να χαρακτηριστεί ως ιστορική:

- Για να καταλάβετε το Αλκάθαρ πρέπει ναρθήτε να το πάρετε. Δεν θα υποταχθεί παρά μόνο στην Δύναμη. Όλοι μας εδώ είμαστε αποφασισμένοι να προτιμήσουμε να γίνει αυτός ο τόπος νεκροταφείο παρά να μεταβληθεί σε κοπροστάσιο.

Η συνέντευξη τελείωσε. Ο Μοσκαρντό καλεί τότε τους αξιωματικούς του στο γραφείο του. Και σε λίγη ώρα δεν υπήρχαν παρά μόνο φίλοι και συνάδελφοι πού μιλούσαν σαν να μην τους χώριζε ο εμφύλιος πόλεμος. Συζήτησαν με εγκαρδιότητα. Ο ταγματάρχης Ρόχο μοίρασε τα τσιγάρα του. Μέσα σε αυτή τη σχεδόν αδελφική ατμόσφαιρα κάποιος άφησε να του ξεφύγει ή φράση:

Και, καθώς γράφει ο Μοσκαρντό, ο Ρόχο απήντησε:

- Ναι, θα έμενα. Άλλα δεν έχω αρκετό θάρρος για να θυσιάσω τη γυναίκα μου και τα παιδιά μου. Αν μείνω, απόψε κι' όλας θα βρίσκονται δολοφονημένοι στη Μαδρίτη.

Έφυγε κάτω απ’ τις κραυγές «Ζήτω η Ισπανία».

Πριν φύγει ο Ρόχο, ο Μοσκαρντό επωφελήθηκε της ευκαιρίας να του ζητήσει μια χάρη. Οι πολιορκημένοι ήσαν χωρίς ιερέα και για τους Καθολικούς Ισπανούς η εκπλήρωση των θρησκευτικών καθηκόντων είναι θέμα ζωτικής σημασίας. Ζήτησε λοιπόν να του στείλουν έναν παπά κι’ όπως θα δούμε οι Δημοκρατικοί δεν έχασαν την ευκαιρία να επωφεληθούν άπ" την αίτηση του Μοσκαρντό για να επεκτείνουν τις ψυχολογικές τους πιέσεις.

Ό Μιγκουέλ τις επόμενες ήμερες γράφει στο ημερολόγιο του: